Những câu hỏi Kiến thức về HIV

[Truong Xuan]

Thứ ba, 22/7/2014 | 11:01 GMT+7

Bệnh lây qua máu, tinh dịch, dịch âm đạo, sữa mẹ. Virus HIV cũng hiện diện trong các dịch tiết khác như nước mắt, nước bọt, mồ hôi, nước tiểu nhưng không đủ khả năng lây nhiễm.

Theo bác sĩ Nguyễn Tấn Thủ, "hành vi nguy cơ" là một khái niệm phổ biến khi đề cập đến HIV nói riêng và các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục nói chung (STI). Hiểu một cách đơn giản, đây là nhóm hành vi có thể khiến cá nhân lây nhiễm một căn bệnh từ người khác.

Nhìn chung, HIV và các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục có những đặc điểm:
- Tính chất âm thầm, mạn tính: Có giai đoạn không triệu chứng kéo dài, thậm chí tính bằng năm. Triệu chứng bệnh đôi khi khó nhận biết.

- Không biểu hiện triệu chứng (như bệnh lậu không triệu chứng, HIV giai đoạn không triệu chứng) hoặc không bộc lộ thành bệnh (ở dạng người lành mang trùng), người nhiễm vẫn có khả năng lây cho người khác.

- Trên thực hành lâm sàng, nhiều bệnh trong số này chỉ có thể được chẩn đoán xác định bằng xét nghiệm. Đa số trường hợp nhiễm HIV hay STI đều không biết thời điểm chính xác mình bị lây nhiễm, đồng thời cũng không biết nguồn lây cho mình.

Vì các nguyên nhân kể trên, người ta dùng thuật ngữ “có nguy cơ” nhằm ám chỉ khả năng lây nhiễm khi một người nào đó từng thực hiện hành vi nguy cơ có thể lây nhiễm bệnh. Từ đó, tư vấn viên sẽ hướng họ đến với các xét nghiệm tầm soát bệnh.

Ảnh minh họa: Menshealth.

Hành vi nguy cơ được xác định khi:

1. Tiếp xúc với các dịch tiết nhất định như: máu, tinh dịch, dịch âm đạo, sữa mẹ. HIV hiện diện trong các dịch tiết khác như nước mắt, nước bọt, mồ hôi, nước tiểu… nhưng không đủ khả năng lây nhiễm.

2. Tiếp xúc với các chất dịch trên qua niêm mạc (âm đạo, hậu môn, mắt, miệng), da bị tổn thương (vết thương hở), trực tiếp vào máu (đâm kim, truyền máu, tiêm chích).

Hiểu đúng về các đường lây truyền HIV:

1. Đường máu
Tiêm chích ma túy chung kim là hành vi nguy cơ rất cao. Ở đây cần lưu ý đến tính chất “chung kim” vì thực tế nếu chỉ dừng lại ở hành vi tiêm chích ma túy thì chưa được xét là có nguy cơ lây nhiễm HIV. Công tác tiếp cận hiện nay đều hướng đến cung cấp bơm kim tiêm sạch nhằm hạn chế đường lây này trên nhóm tiêm chích ma túy.

Tiếp xúc với máu và các chất thải của người nhiễm HIV thông qua vết thương hở cũng được kể là hành vi nguy cơ. Qua vết thương hở, tỷ lệ lây nhiễm cho một lần tiếp xúc ước tính từ 0,3 đến 0,5%. Tiếp xúc với máu qua vùng da nguyên vẹn cho tỷ lệ lây nhiễm HIV rất thấp, ước tính 0,09%, do vậy được xem là an toàn. Nhóm hành vi này thường được lưu ý trong nhóm người chăm sóc cho bệnh nhân HIV.
Truyền máu cho tỷ lệ lây nhiễm HIV lên đến 100%. Tuy nhiên, với quy định về an toàn truyền máu, các mẫu máu hiến đều được kiểm tra bằng xét nghiệm. Do vậy, khả năng lây nhiễm HIV qua truyền máu đã được khống chế, gần như không xảy ra gần đây.

HIV cũng có thể lây trong một số trường hợp: Bị máu người nhiễm bắn vào mắt, chia sẻ dụng cụ có dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, sử dụng các dụng cụ y tế (bơm tiêm, dao mổ) không tiệt trùng, tai nạn nghề nghiệp (bị kim đâm).

2. Đường tình dục: Quan hệ tình dục xâm nhập mà không có dụng cụ bảo vệ với người nhiễm HIV
Quan hệ xâm nhập là chỉ những hành vi tình dục có tiếp xúc “trong” với cơ quan sinh dục hoặc cơ thể của bạn tình: Anal sex (tình dục qua hậu môn), vaginal sex (tình dục qua đường âm đạo), oral sex (tình dục qua đường miệng). Ngoài ra, hành vi tình dục như quan hệ bằng tay (fingering, fisting) cũng được kể là hành vi xâm nhập.

Các hành vi quan hệ không xâm nhập được xem là an toàn: Ôm hôn, vuốt ve, mơn trớn, thủ dâm cho nhau.

Thứ tự hành vi nguy cơ được phân chia như sau: Anal sex có tỷ lệ lây nhiễm cao nhất, kế đến là vaginal sex, sau cùng là oral sex. Theo đó, "người nhận" có nguy cơ bị nhiễm cao hơn "người cho".

Tỷ lệ lây nhiễm HIV cho mỗi lần quan hệ không bảo vệ ước tính 0,3-0,5% (không quá 1%). Tỷ lệ này sẽ gia tăng theo tần suất quan hệ.

Cần lưu ý rằng quan hệ tình dục có bảo vệ bằng bao cao su vẫn có nguy cơ lây nhiễm HIV nhưng với tỷ lệ thấp hơn hẳn. Người ta cho rằng, bao cao su làm tăng độ an toàn lên đến 90-95% nếu thực hành đúng cách.

3. Mẹ truyền sang con, phân chia tỷ lệ lây nhiễm qua các giai đoạn như sau:
- Trong lúc mang thai: 5-10%.
- Trong lúc chuyển dạ sinh: 15-20%.
- Qua sữa mẹ khi cho con bú: 10-15%.

Như vậy, khả năng lây nhiễm từ mẹ sang con khoảng 35% nếu không được điều trị dự phòng (con số này giảm xuống còn 5% nếu có điều trị dự phòng mẹ con).

4. Các hành vi nguy cơ “gián tiếp”
Thuật ngữ “hành vi nguy cơ gián tiếp” ám chỉ những hành vi thúc đẩy hoặc dẫn đến các hành vi nguy cơ trực tiếp kể trên, theo đó làm tăng thêm khả năng và tỷ lệ lây nhiễm của các hành vi này. Ví dụ:

- Sử dụng ma túy tổng hợp dễ dẫn đến quan hệ tình dục không an toàn.
- Lạm dụng bia rượu dễ dẫn đến quan hệ tình dục không bảo vệ.
- Quan hệ tình dục nhóm (group sex).
- Có nhiều bạn tình.
- Quan hệ tình dục với những hành vi nguy hiểm: Bạo dâm, quan hệ thô bạo, cưỡng hiếp…

Lưu ý: HIV không lây qua các tiếp xúc thông thường, được kể đến là nhóm hành vi “không nguy cơ”. Ví dụ ôm, hôn, bắt tay, ho, hắt hơi, dùng chung nhà vệ sinh, chung chén đũa, chung quần áo, chung giường nệm, bể bơi, côn trùng đốt.

Để quản lý hành vi nguy cơ, bao gồm 2 bước:

1. Đánh giá nguy cơ của bản thân: Thực tế, mỗi cá nhân đều đủ khả năng đánh giá những hành vi nguy cơ của bản thân dựa trên những hiểu biết về đường lây truyền HIV. Thông qua sinh hoạt hằng ngày, tiếp xúc với người khác, mối quan hệ xã hội, các hành vi trong cuộc sống, mỗi người có thể tự trả lời câu hỏi “Đâu là con đường lây có thể ảnh hưởng đến bản thân mình nhiều nhất?”.

2. Lên kế hoạch kiểm soát các hành vi nguy cơ có khả năng ảnh hưởng đến bản thân. Ví dụ:
- Nếu nguy cơ đến từ tiêm chích ma túy, bản thân người đó cần sớm dừng hành vi sử dụng chúng, hoặc chí ít trong giai đoạn chưa thể cai hoàn toàn, cần hạn chế tối đa hành vi chia sẻ kim tiêm khi tiêm chích.

- Nếu nguy cơ đến từ quan hệ tình dục không bảo vệ, bản thân người đó cần trang bị kiến thức về sử dụng bao cao su đúng cách, chuẩn bị sẵn bao cao su, rèn luyện kỹ năng và thói quen sử dụng bao cao su khi quan hệ. Các hành vi gián tiếp có ý nghĩa bao gồm kỹ năng thương thuyết về việc sử dụng bao cao su với bạn tình, kỹ năng từ chối quan hệ không bảo vệ, kỹ năng đeo bao cao su "trộm".

Thúy Ngọc

[killer226]

em xin bổ sung là oral sex coi như là không có nguy cơ vì trên thế giới sau 33 năm HIV phát hiện ra thì chưa có trường hợp nào lây nhiễm HIV do Oral sex cả, chính vì sự thiếu hiểu biết này cộng với bác sĩ cũng gà mờ không rõ kiến thức này mà em sống như người mất hồn trong 1 tháng với tâm lý nghĩ mình bị HIV rồi thì thả phanh không đeo bao khiến có nguy cơ 5-6 lần, may mà giờ âm tính, nghĩ lại thấy may thật

[Truong Xuan]

Những hiểu lầm thường gặp về HIV (P1)

17:56:46, 20/01/2015
Nhiều người nghĩ rằng quan hệ tình dục đường miệng và hậu môn thì không sợ lây HIV. Thực ra, nguy cơ truyền vi-rút gây bệnh AIDS ở 2 cách này đều rất cao, đặc biệt là đường hậu môn.

Mặc dù HIV/AIDS đã được phát hiện rất nhiều năm và được nói đến thường xuyên trên các phương tiện truyền thông nhưng đến nay vẫn có không ít người hiểu sai về nó. Bác sĩ Nguyễn Trọng Thắng - phụ trách chương trình tư vấn và xét nghiệm HIV tự nguyện, thuộc Dự án Dự phòng và chăm sóc HIV/AIDS tại Việt Nam - nêu ra một số ngộ nhận khá phổ biến:

Muỗi đốt không làm lây nhiễm HIV. Ảnh: Internet

Nhiễm HIV nghĩa là suy kiệt và lở loét

Thực ra, chỉ những người đã chuyển sang giai đoạn AIDS mới có các triệu chứng trên. Người nhiễm HIV trước giai đoạn này có vẻ ngoài không khác gì bình thường. Nếu được điều trị tốt, họ vẫn khoẻ mạnh và đẩy lùi thời điểm chuyển thành AIDS. Nhiều người được phát hiện nhiễm HIV cả chục năm vẫn đang sống bình thường.

Muỗi đốt làm lây HIV

Nhiều người nghĩ rằng muỗi đã hút máu mang HIV có thể truyền vi-rút này khi đốt người khác. Tuy nhiên, đến nay, chưa có nghiên cứu hay nguồn thông tin chính thức nào khẳng định rằng HIV có thể bị lây qua đường... muỗi.

Người nhiễm HIV nên có bát đĩa cốc tách riêng

Người nhiễm HIV và những người khác có thể dùng chung bộ bát đĩa, cốc chén và các đồ dùng khác. Tuy nhiên, việc uống chung cốc chén đã dùng mà chưa rửa thì không nên ngay cả giữa những người bình thường với nhau.
Trong trường hợp người nhiễm HIV bị chảy máu răng miệng và làm dây lên cốc, người khác có tổn thương miệng nếu lại dùng chiếc cốc này và uống đúng vào chỗ có máu thì có thể nhiễm bệnh.

Quan hệ tình dục đường miệng và hậu môn không làm lây HIV

Thực ra, việc quan hệ tình dục bằng đường miệng có nguy cơ làm lây HIV, bởi vi-rút này có trong dịch sinh dục (tinh dịch, chất nhờn âm đạo), trong khi niêm mạc lưỡi, miệng, nướu rất dễ bị tổn thương, tạo cửa vào cho vi-rút.

Sex đường hậu môn cũng có nguy cơ lây nhiễm HIV rất cao. Hậu môn vốn không được sinh ra cho chức năng này nên không có nhiều tuyến nhầy và rất dễ bị thương tổn, tạo điều kiện cho vi-rút HIV thâm nhập. Nguy cơ càng cao nếu người đưa dương vật vào hậu môn bạn tình chính là người nhiễm HIV.

Nguồn: hiv.hoabinh.gov.vn
http://songkhoe.suckhoedoisong.vn/Nh...P1-461643.html

[Truong Xuan]

Những hiểu lầm thường gặp về HIV/AIDS (P2)

17:56:46, 20/01/2015
Hai người nhiễm HIV khi quan hệ không cần dùng bao cao su, mẹ có H sinh con chắc chắn nhiễm HIV... là những hiểu lầm tai hại về bệnh.

Ngay cả khi không điều trị thuốc ARV, tỉ lệ lây nhiễm HIV chỉ là 30 đến 40%. Ảnh: Internet

Trẻ sinh từ mẹ có HIV chắc chắc nhiễm vi-rút này

Không đúng. Ngay cả khi không can thiệp gì, nguy cơ nhiễm HIV của những đứa trẻ này cũng chỉ là 30-40%. Nếu người mẹ được điều trị bằng thuốc kháng vi-rút khi mang thai, nguy cơ này có thể giảm còn 10%, thậm chí thấp hơn. Từ mẹ, vi-rút HIV truyền sang con ngay từ thời kỳ bào thai (qua bánh rau), hoặc khi vượt cạn (do tiếp xúc với máu và dịch ở đường sinh dục), hay khi đã ra đời (qua sữa).

Hai người nhiễm HIV 'yêu' nhau sẽ không cần bao cao su

HIV có rất nhiều chủng. Trong đôi bạn tình nhiễm HIV, có thể một người nhiễm chủng này, người khác nhiễm chủng kia. Việc không đeo bao sẽ khiến họ nhiễm thêm chủng vi-rút HIV khác, làm cơ thể chuyển sang giai đoạn AIDS nhanh hơn.

Ngoài ra khi không có bao cao su, đôi bạn tình cũng truyền cho nhau các bệnh lây qua đường tình dục khác như viêm gan B, giang mai, lậu… Chúng làm cho cơ thể đã suy giảm miễn dịch của họ nhanh kiệt quệ hơn do phải chiến đấu với nhiều bệnh.

Thụt rửa ngay sau khi quan hệ tình dục với người nhiễm HIV sẽ không sợ lây

Không có cơ sở khoa học nào để chứng minh điều này. Thậm chí việc thụt rửa không đúng cách còn làm sây sát âm đạo, khiến vi-rút HIV xâm nhập dễ dàng hơn.

Nhiễm HIV thời kỳ cửa sổ sẽ không thể lây cho người khác

Giai đoạn cửa sổ là thời gian vi-rút đã xâm nhập vào người, nhưng cơ thể chưa sản xuất đủ kháng thể để có thể xét nghiệm thấy. Phải 3-6 tháng sau khi vi-rút đã vào người, thì xét nghiệm mới phát hiện được. Như vậy, trong giai đoạn cửa sổ, vi-rút thực tế đã có trong cơ thể nên vẫn có thể truyền cho người khác.

Nguồn: hiv.hoabinh.gov.vn
http://songkhoe.suckhoedoisong.vn/Nh...P2-461647.html