Tế bào lympho là gì?

[songchungvoi_HIV]

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia


Bài này viết về virus. Đối với bài về bệnh do virus này gây ra, xem HIV/AIDS.

HIV
Hình ảnh HIV-1 (xanh lục) quét từ kính hiển vi điện tử.
Phân loại virus
Nhóm: Nhóm VI (ssRNA-RT)
Họ (familia)	Retroviridae
Chi (genus)	Lentivirus
Loài
HIV 1 HIV 2

HIV (tiếng Anh: human immunodeficiency virus, có nghĩa virus suy giảm miễn dịch ở người) là một lentivirus (thuộc họ retrovirus) có khả năng gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS),^[1][2] một tình trạng làm hệ miễn dịch của con người bị suy giảm cấp tiến, tạo điều kiện cho những nhiễm trùng cơ hội và ung thư phát triển mạnh làm đe dọa đến mạng sống của người bị nhiễm.
HIV lây nhiễm vào các tế bào quan trọng trong hệ thống miễn dịch của con người nhưlympho bào T có tính bổ trợ (cụ thể là những tế bào T - CD4⁺), đại thực bào và tế bào tua.^[3] Nhiễm HIV làm giảm mạnh số lượng tế bào CD4⁺ thông qua 3 cơ chế chính: đầu tiên, virus trực tiếp giết chết các tế bào mà chúng nhiễm vào, sau đó làm tăng tỷ lệ chết rụng tế bào ở những tế bào bị nhiễm bệnh, bước 3 là các lympho bào T độc (CD8) giết chết những lympho bào T - CD4⁺ bị nhiễm bệnh. Khi số lượng các tế bào CD4⁺ giảm xuống dưới một mức giới hạn nào đó, sự miễn dịch qua trung gian tế bàobị vô hiệu và cơ thể dần dần yếu đi tạo điều kiện cho các nhiễm trùng cơ hội.

Loài	Độc lực	Khả năng lây truyền	Mức độ lây lan	Nguồn gốc (suy đoán)
HIV-1	Cao	Cao	Toàn cầu	Tinh tinh thông thường
HIV-2	Thấp hơn	Thấp	Tây Phi	khỉ Sooty Mangabey

Phân loại

HIV là virus thuộc chi Lentivirus,^[4] họ Ritrovirus.^[5] Các Lentivirus có nhiều đặc tính hình thái và đặc tính sinh học giống nhau. Lentivirus có thể truyền bệnh cho nhiều loài, với đặc trưng là thời gian nhiễm và ủ bệnh rất dài.^[6]
Dòng di truyền của nó là dòng di truyền ngược chiều từRNA sang DNA chứ không phải thuận chiều DNA sang RNA. Lentivirus truyền đi dưới dạng virus mang RNA chuỗi đơn dương (single-stranded, positive-sense) có màng bao bên ngoài. Khi xâm nhập vào tế bào đích, bộ gen trong RNA của virus được chuyển đổi (phiên mã ngược) thành DNA mạch kép bởi enzym phiên mã ngược đã được vận chuyển cùng với bộ gen của virus trong các hạt virus. DNA của virus được tạo ra sau đó được đưa vào nhân tế bào và tích hợp vào DNA của tế bào nhờ enzym integrase của virus và các cofactor của tế bào chủ.^[7] Sau khi tích hợp, virus trở thành tiềm ẩn, cho phép virus và tế bào chủ của nó có thể tránh bị hệ thống miễn dịch phát hiện. Ngoài ra, virus này có thể được sao chép, sản sinh bộ gen RNA và protein của virus, sau đó đóng gói và phát tán từ tế bào dưới dạng các hạt virus mới và bắt đầu vòng tái tạo tiếp tục.
Hai loại HIV đã được định rõ đặc điểm: HIV-1 và HIV-2. HIV-1 là loại virus ban đầu được phát hiện và đặt tên là LAV và HTLV-III. HIV-1 độc hơn HIV-2,^[8] và là nguyên nhân của phần lớn các ca nhiễm HIV trên toàn cầu. HIV-2 có khả năng lây nhiễm thấp hơn HIV-1 cho nên nó chỉ hạn chế ở Tây Phi.^[9]
Cấu trúc và bộ gen[sửa]

Bài chi tiết: Cấu trúc và bộ gen của HIV

Sơ đồ của HIV.

HIV có cấu trúc không giống với các retrovirus khác. Nó có hình cầu^[10] với đường kínhkhoảng 120nm, nhỏ hơn khoảng 60 lần so với một tế bào hồng cầu, nhưng đối với các virus khác thì nó khá lớn.^[11] HIV chứa 2 bản sao của ARN chuỗi đơn dương mã hóa 9 gen của virus được bao bọc bởi 1 lớp vỏ (capsid) hình nón bao gồm 2.000 bản sao của các proteinp24.^[12] Các RNA sợi đơn được gắn kết với những protein nucleocapsid p7 (phức hợp bao gồm acid nucleic và vỏ capsid) và những enzyme cần thiết cho sự phát triển của virus như enzyme phiên mã ngược, enzyme protease, ribonuclease và integrase. Chất gian bào gồm những protein p17 của virus bao quanh lớp vỏ capsid để bảo vệ các hạt virus (virion).^[12]

[songchungvoi_HIV]

Bạch cầu lympho CD4 và HIV



CD4 là gì?

Đây là tế bào bạch cầu lympho hỗ trợ đóng vai trò tổ chức hoạt động cho hệ thống miễn dịch chống lại sự tấn công của vi khuẩn, virus và nấm. HIV tấn công và tiêu diệt tế bào CD4 chính là nguyên nhân dẫn đến AIDS (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải) gây nhiễm trùng cơ hội và tử vong cho người nhiễm. Trong lây nhiễm HIV, số lượng tế bào CD4 là một trong những chỉ số quan trọng nhằm chẩn đoán giai đoạn, đánh giá tiến triển của lây nhiễm, tiên lượng điều trị và tiên lượng bệnh.

Bao nhiêu là bình thường?

Ở người trưởng thành và trẻ trên 6 tuổi: Bình thường có số lượng CD4 dao động từ 500-1200/mm3 huyết tương. CD4 giảm khi bạn bị nhiễm khuẩn, stress, hút thuốc lá, đang ở chu kỳ kinh nguyệt. Phụ nữ có số lượng tế bào CD4 cao hơn nam giới khoảng 100/mm3 tuy nhiên không có giá trị trong tiên lượng bệnh. Ở trẻ em: CD4 ở trẻ dưới 6 tháng tuổi vào khoảng 3.000; trẻ dưới 1 tuổi: 1.500; trẻ 1-6 tuổi: trên 1000.

Ở người nhiễm HIV, mỗi ngày ước tính có hàng tỉ tế bào CD4 bị HIV tiêu diệt nhưng đồng thời cũng có hàng tỉ tế bào CD4 được sinh ra. Tuy nhiên theo thời gian, tủy xương bị mệt mỏi dẫn đến số lượng CD4 sinh ra không đủ để bù vào số lượng CD4 chết đi. Đây là nguyên nhân dẫn đến sự giảm dần tế bào CD4 theo thời gian. Trung bình một năm, số lượng tế bào CD4 bị mất đi vào khoảng 40-60 tế bào/mm3 huyết tương. Như vậy, một người nhiễm HIV thông thường có khoảng 5-10 năm sống bình thường khỏe mạnh mà không cần điều trị. Tuy nhiên cũng có một số người sống suốt đời khỏe mạnh với số lượng CD4 ở mức cao và lượng virus trong máu ở mức thấp. (Cơ chế hiện chưa rõ).

Xét nghiệm CD4 bao nhiêu lần trên 1 năm thì đủ?

Ở người có số lượng tế bào CD ở mức bình thường hay gần bình thường, không điều trị thuốc kháng virus, không có triệu chứng bất thường: xét nghiệm CD4 3 tháng 1 lần. Như đã nói ở trên, tế bào CD4 có thể dao động nên nhìn vào số lượng CD4 một lần xét nghiệm sẽ không có giá trị bằng việc theo dõi sự thay đổi của CD4 theo thời gian.

Một người mới điều trị kháng virus, thay đổi liệu pháp điều trị, giảm đột ngột tế bào CD4, xét nghiệm sẽ tuân theo chỉ định của bác sĩ, thường là 1 tháng 1 lần.

Tế bào CD4 nói lên điều gì?

Nếu số tế bào CD4 ổn định ở mức cao, tăng, hoặc giảm ít và đều theo thời gian sẽ báo hiệu bệnh tiến triển chậm, người nhiễm sẽ không có gì lo ngại trong vòng vài năm tiếp theo. Khi CD4 giảm xuống mức từ 500-200 là báo hiệu sự suy giảm của hệ thống miễn dịch trong việc đáp ứng với virus.

Nếu CD giảm xuống con số 350 hoặc dưới 350, người nhiễm và bác sĩ cần cân nhắc các yếu tố khác để xem liệu có bắt đầu điều trị thuốc kháng virus hay không. Khi tế bào CD4 giảm xuống mức dưới 250, điều trị kháng virus được chỉ định.