Nhiều rào cản đối với người nghiện ma túy khi điều trị Methadone
20:22 | 19/12/2014
(ĐCSVN) - 90% người nghiện ma túy và gia đình của họ mong muốn được tiếp cận chương trình điều trị nghiện bằng thuốc Methadone, tuy nhiên để mở rộng chương trình điều trị, cả địa phương và người sử dụng ma túy vẫn gặp không ít khó khăn và rào cản khi tiếp cận với chương trình này.
Methadone được triển khai thí điểm đầu tiên ở Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh từ năm 2008. Sau khi triển khai thí điểm thành công, Chính phủ đã cho phép triển khai mở rộng Methadone trên phạm vi toàn quốc. Tính đến nay, đã có 38/63 tỉnh, thành phố triển khai Methadone, với 122 cơ sở, điều trị cho hơn 22.000 bệnh nhân. Mục tiêu đến 2015, Việt Nam sẽ điều trị Methadone cho 80.000 người nghiện.
Ảnh: Đỗ Thoa
Điều trị Methadone sẽ gặp khó khăn khi nguồn viện trợ cắt giảm
Theo Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) Nguyễn Hoàng Long: Hiện nay, 80 quốc gia đã triển khai điều trị thay thế bằng Methadone. Điều trị bằng Methadone giúp giảm lây nhiễm HIV và các bệnh lây qua đường máu khác (giang mai, viêm gan); tránh tử vong do sốc ma túy quá liều; tạo sức lao động, có việc làm, có thu nhập; giảm tệ nạn xã hội... Tuy nhiên, tại Việt Nam, số người được điều trị bằng Methadone mới chỉ đạt khoảng 27% so với mục tiêu đến cuối năm 2015 (điều trị cho 80.000 người), chỉ chiếm 12% số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Việc chậm triển khai điều trị thay thế chủ yếu là do địa phương xây dựng, phê duyệt kế hoạch chậm; nhiều nơi có kế hoạch nhưng nguồn lực triển khai không đầy đủ.
Một khó khăn khác nữa là chi phí vận hành các cơ sở điều trị Methadone (MMT) hiện nay chủ yếu là dựa vào nguồn viện trợ nước ngoài. Gần 100% tiền thuốc MMT là do các dự án viện trợ cung cấp; hầu hết các cán bộ làm việc ở các cơ sở điều trị MMT cũng là do Dự án viện trợ trả lương hoặc phụ cấp; trong khi đó, các nguồn viện trợ này cho Việt Nam đang bị cắt giảm nhanh chóng.
Ngoài ra, thủ tục hành chính ở nhiều nơi chưa thuận lợi; thiếu nhân lực làm công tác cai nghiện; cán bộ làm việc quá tải, không có ngày nghỉ, lương thấp, chế độ đãi ngộ chưa thỏa đáng...
Đại diện Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Hải Phòng nhấn mạnh: Chương trình MMT tại Hải Phòng hiện đang gặp nhiều khó khăn như: tỷ lệ bệnh nhân tiếp tục sử dụng ma túy sau 9 tháng điều trị là 12%; bệnh nhân đang điều trị ARV có kết quả dương tính với heroin cao hơn; tỷ lệ bệnh nhân dùng ma tuý tổng hợp Methamphetamine ngày càng tăng và chưa có biện pháp can thiệp (20% tính đến tháng 9/2014). Ngoài ra, bệnh nhân còn có biểu hiện rối loạn tâm thần; những bệnh nhân điều trị lâu năm có nguyện vọng giảm liều; một số trường hợp ra khỏi chương trình MMT đều tái nghiện lại heroin; tỷ lệ bệnh nhân bỏ điều trị ngày càng tăng... Đặc biệt, bệnh nhân đi làm ăn xa, công tác tại các địa phương không có chương trình MMT sẽ gặp khó khăn trong việc uống thuốc hàng ngày do qui định không được phép mang thuốc theo.
Nhiều rào cản với người nghiện
Đại diện cho Mạng lưới của người sử dụng ma túy tại Việt Nam (VNPUD), anh Trần Thanh Thắng đến từ Điện Biên cũng cho rằng: Hiện nay, người sử dụng ma túy đang gặp nhiều rào cản khi tiếp cận hoặc sử dụng MMT. Điển hình là việc khi đăng ký điều trị, người nghiện ma túy rất sợ bị lộ danh tính; sợ kỳ thị và lo mất việc làm nếu phải công khai tình trạng điều trị của mình (nhất là đối với công chức nhà nước) hoặc bị bắt đi trung tâm cai nghiện bắt buộc.
Bên cạnh đó, thủ tục xét chọn khó khăn, rườm rà, thời gian chờ đợi lâu (cần nhiều xác nhận); chờ đợi lâu để đủ người khởi liều (từ 1 - 3 tháng). Người nghiện ma túy muốn điều trị MMT thường gặp khó khăn khi xin dấu xác nhận của UBND và công an do các cơ quan này lo sợ ảnh hưởng đến thành tích của địa phương.
Cùng với đó, nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước chưa có MMT trong khi đó các điểm điều trị tập trung tại một số thành phố lớn, khu vực trung tâm chưa đáp ứng được nhu cầu của người nghiện ma túy muốn điều trị; một số cơ sở có chỉ tiêu nhưng người muốn điều trị phải đợi cho đến khi có người bỏ liều mới được vào... Đối với người đang điều trị bằng MMT thì thời gian uống thuốc chưa phù hợp (khoảng từ 7 giờ 30 đến 8 giờ) và qui định giờ uống thuốc cố định gây khó khăn cho người sử dụng ma túy khi họ phải đi làm theo giờ hành chính.
Trao đổi với phóng viên về những rào cản khi tiếp cận điều trị MMT, anh Trần Thanh Thắng tâm sự: Thủ tục để một người nghiện được công nhận là bệnh nhân bắt buộc điều trị MMT rất phức tạp, rườm rà và tốn rất nhiều thời gian cũng như tiền bạc. Bản thân anh đã phải mất 4 tháng để hoàn thành hồ sơ. Theo anh Thắng: “Người nghiện đã bị suy kiệt về sức khỏe và kinh tế. Nếu chờ lâu quá, họ phải tốn rất nhiều tiền để hút chích, gây phức tạp cho xã hội, thậm chí có người đã tử vong trước khi hồ sơ hoàn thành”.
Đồng tình với ý kiến trên, anh Nguyễn Đình H. ở quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho biết, bản thân anh nghiện ma túy và rất mong muốn tiếp cận chương trình điều trị MMT. Tuy nhiên, khi anh tới phường xin xác nhận thì phường chỉ sang bên công an, vì họ nghĩ anh là người nghiện trốn trại. Phía công an nói rằng họ không có quyền xác nhận anh nghiện ma túy, mà phải là cơ sở y tế cấp quận trở lên. Sau đó anh được hướng dẫn tới Bệnh viện Thanh Nhàn, rồi qua Bệnh viện Xanh-Pôn, Bạch Mai làm các xét nghiệm sâu rất tốn kém, tuy nhiên chờ đợi đã hơn 1 tháng mà anh vẫn chưa xong thủ tục, trong khi mỗi ngày vẫn phải vật lộn với cơn nghiện và bằng mọi cách để có tiền sử dụng ma túy trái phép.
Theo báo cáo của VNPUD, Chương trình MMT đã đáp ứng nguyện vọng của 90% người sử dụng ma túy và gia đình; đồng thời giúp giảm 90% lây nhiễm HIV do hạn chế tiêm chích ma túy; cải thiện chất lượng cuộc sống của người nghiện; giảm gánh nặng về kinh tế cho gia đình; nguy cơ tái nghiện thấp... Tuy nhiên, để chương trình được triển khai hiệu quả, anh Trần Thanh Thắng, đại diện VNPUD khuyến nghị: Đơn giản các thủ tục xác nhận (chỉ cần có hộ khẩu và xác nhận của người phụ trách khu vực dân cư, không cần xác nhận của công an); có thể khởi liều ngay khi đăng ký; có các điểm uống MMT tại các xã, phường để người nghiện dễ tiếp cận; cung cấp đầy đủ thông tin và qui trình, thủ tục, hướng dẫn khởi liều cho người sử dụng ma túy. Bác sỹ và nhân viên y tế có kỹ năng làm việc với người sử dụng ma túy và không kỳ thị bệnh nhân; bảo mật thông tin cá nhân của người điều trị...
Về khía cạnh pháp lý, bà Trịnh Thị Lê Tâm, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật và chính sách về y tế, HIV/AIDS khuyến nghị cần đơn giản hóa thủ tục hành chính cho đăng ký điều trị MMT, kể cả cho những người nghiện không có nơi cư trú ổn định; cũng như cần có chính sách khuyến khích các cá nhân, tổ chức ngoài công lập thành lập cơ sở điều trị MMT./.
Đỗ Thoa
http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/Ne...6&cn_id=691647
Trả lời kèm Trích dẫn
